Schutterswei

De gevangenis in de Alkmaarderhout was sinds 1884 in gebruik als kleine penitentiaire inrichting met 26 cellen. In 1889 werd al besloten om het complex uit te breiden tot 104 cellen. De uitbreiding werd in 1893 in gebruik genomen. 

De gevangenis kreeg een markante ingang met aan weerszijden een blok dienstwoningen. Hierna werd nog enkele keren verbouwd. Uiteindelijk had het huis van bewaring plek voor 122 gedetineerden.

Omdat er gemiddeld maar 40 gevangenen waren, besloot het Rijk de gevangenis in 1928 te sluiten. Wegens cellentekort werd de gevangenis in 1937 weer in gebruik genomen na enkele aanpassingen.

Het complex werd in de eerste decennia van het bestaan aangeduid als ‘cellulaire gevangenis De Hout’. In de Staatscourant van 24 februari 1950 wordt voor het eerst melding gemaakt van de naam Schutterswei voor de strafgevangenis in de Alkmaarderhout.

Totale renovatie
In 1975 werd het complex totaal gerenoveerd. Er kwamen werkzalen en er ontstond een drukkerij, brocheerderij, boekbinderij en lampenzaal. De sportzaal kwam inclusief was- en douchegelegenheid. De luchtplaatsen veranderden en enkele cellen werden omgebouwd tot huiskamer. Daarna kreeg het complex de bestemming van ‘gevangenis voor volwassenen, mannelijke langgestraften met een beperkt regiem’.

Verouderd
Begin jaren negentig was de inrichting bedoeld voor illegale vreemdelingen met criminele antecedenten, doorgaans uit andere EG-landen, die in afwachting waren van hun uitzetting. Er waren toen plannen om Schutterswei vanwege de verouderde toestand te sluiten en te slopen. Maar door ernstig cellentekort werd de strafgevangenis na een verbouwing van enkele weken in 1993 weer geschikt gemaakt als Huis van Bewaring voor gedetineerden.

Definitief einde als gevangenis
Voormalig staatssecretaris Albayrak van Justitie besloot in mei 2009 dat de gevangenis aan de Prins Bernhardlaan in 2012 haar poorten moest sluiten. Uiteindelijk gebeurde dat in 2013. Tot eind 2016 was de locatie regelmatig in gebruik als filmlocatie voor de SBS6-serie Celblok H.

Met het opheffen van haar functie diende het Rijk de grond terug te geven aan gemeente Alkmaar. De penitentiaire inrichting Schutterswei is daarna in 2016 onder voorbehoud gekocht door GTP Projectontwikkeling, met de bedoeling dit om te bouwen tot hotel.

Zoveel mogelijk behouden
Woningbouw is door de gemeente ook toegestaan, maar dit zou betekenen dat alleen het entreegebouw blijft bestaan en de gebouwen erachter worden gesloopt om ruimte te maken voor nieuwbouw. Adapt wil bevorderen dat zoveel mogelijk van Schutterswei behouden blijft in een herontwikkeling.

Bestemmingsplan
De voormalige penitentiaire inrichting Schutterswei heeft in het bestemmingsplan Alkmaar Zuid-West uit 2013 de bestemming ‘maatschappelijk’.

De voor ‘Maatschappelijk’ aangewezen gronden zijn bestemd voor maatschappelijke functies met de daarbij behorende wegen en paden, erven, groenvoorzieningen, (ondergrondse) parkeervoorzieningen, speelvoorzieningen, bouwwerken, laad- en losplaatsen, nutsvoorzieningen, ontsluitingswegen, waterlopen en waterpartijen.

De maximaal toegestane bouwhoogte is 11 meter en goothoogte 7 meter.